Gentse ‘le Football Club’ al opgericht in 1875
Nieuw historisch onderzoek uitgevoerd in het kader van de STAM-expo ‘Buitenspel: voetbal in de stad’ – waar de vroege voetbalgeschiedenis van de stad in kaart wordt gebracht – wijst uit dat in Gent al in 1875 een voetbalclub werd opgericht die minstens elf jaar actief was. Daarmee is de Gentse ‘le Football Club’ de eerste met bronnen bewezen voetbalclub van België.
La Flandre Liberale, 28 september 1886 (Liberas Gent)
Deze ontdekking steunt op een cruciaal artikel uit La Flandre Libérale van 28 september 1886. Daarin wordt melding gemaakt van de snelle ontwikkeling van het voetbalspel in Gent sinds 1883 en van minstens zeven clubs die in de jaren voordien ontstonden. Vier daarvan waren in 1886 nog actief, goed voor samen 125 spelers. De oudste club – die in 1886 zes wedstrijden speelde – was 'le Football Club', expliciet gedateerd op 1875.
“Zolang er in andere steden geen oudere, vergelijkbare bronnen opduiken, kan Gent historisch onderbouwd stellen dat ‘le Football Club’ (1875) de eerste voetbalvereniging van België was.” Wim Beelaert, KAA Gent Foundation
1875 als oprichtingsjaar zet de Belgische voetbalcanon op zijn kop. 1875 ligt vijf jaar vóór de oprichting van de Antwerp Athletic Club (1880) waaruit in 1887 Antwerp FC groeide, en zeven jaar vóór de oprichting van de Brussels Football Club (1882).
Dat de eerste Belgische interstedelijke voetbalwedstrijden pas rond 1890 tussen Antwerpen en Brussel werden gespeeld, kan eveneens worden weerlegd. Op 4 maart 1886 vond een wedstrijd plaats tussen de Gentse ‘le Football Club’ en ‘Bruges’. Dat toont aan dat er ook in Brugge al vóór 1890 werd gevoetbald.
Unieke bronnen wijzen op stedelijke lokale verankering
Niet alleen het krantenartikel uit 1886 ondersteunt deze conclusie. Ook originele clubdocumenten zijn bewaard gebleven. Een uitnodiging voor de algemene vergadering van 26 juni 1879 van 'le Football Club' (Universiteitsbibliotheek Gent, BIB.VLBL.HFI.F.035.17) geldt voortaan als de oudste primaire bron van een Belgische voetbalclub. Samen met andere stukken schetsen ze een beeld van de werking tussen 1879 en 1886.
Football Club, BIB.VLBL.HFI.F.035.17 (Universiteitsbibliotheek Gent)
De oprichters van ‘le Football Club’ lieten zich inspireren door de nieuwe moderne Engelse sporten. In 1884 werd er door de vereniging ook tennis en cricket gespeeld. Toch werden geen aanwijzingen gevonden dat ‘le Football Club’ in Gent werd opgericht door Britse of Ierse jongeren, zoals dat in Brussel, Antwerpen en Brugge wel het geval was.
‘Le Football Club’ groeide in het toenmalige Gentse Franstalige progressief-liberale milieu, de nieuwe elite die door de industrialisering was ontstaan. Een vermelding in het Journal de Gand uit oktober 1885 verwijst naar een collecte tijdens een souper van de Football Club, georganiseerd in de kring van 'L’Avenir', een vrijzinnige liberale beweging die onderwijs en verenigingsleven ondersteunde.
“Waar de eerste voetbalclubs in Antwerpen en Brussel opgericht werden door Britse en Ierse jongeren, zijn daar in Gent voorlopig geen aanwijzingen voor. De namen van bestuurders en leden wijzen op een sterke lokale verankering.” Wim Beelaert, KAA Gent Foundation
De namen van bestuurders en leden — zoals Leon De Smet, Albert Hagé, P. Donny, Ernest Nowé en Maurice Van der Haegen — wijzen op een sterke lokale verankering. De spelers verzamelden in café A la Belle Vue op de Kortrijksesteenweg, hun vaste uitvalsbasis. Ze speelden vermoedelijk op het Sint-Denijsplein op de Maaltekouter en op de oude terreinen van de Citadel buiten de Heuvelpoort.
Het gespeelde voetbal was geen strikt gestandaardiseerd Association Football (1863), maar een hybride spel met invloeden uit rugby en vroegere voetbalvarianten, typerend voor voetbal op het Europese vasteland in deze pioniersjaren.
Bijkomend onderzoek moet uitwijzen of ‘le Football Club’ ook de eerste georganiseerde voetbalclub op het Europese vasteland was. Tot op vandaag gelden de Kjøbenhavns Boldklub (1878) en het Zwitserse FC St. Gallen (1879) als oudste voetbalclubs aan deze kant van het Kanaal.
Historische betekenis en oproep tot verder onderzoek
De oprichting van ‘le Football Club’ in 1875 markeert een belangrijke stap in de Belgische en Europese voetbalgeschiedenis. Lokaal ingebedde stedelingen bouwden op het Europese vasteland een moderne lokaal verankerde sportvereniging met een bestuur, leden, trainingen en wedstrijden: een georganiseerde en gestructureerde werking met een continuïteit die in 1886 al elf jaar standhield en in de toenmalige Belgische voetbalcontext uitzonderlijk was.
Zaal 'De Aftrap', expo 'Buitenspel: voetbal in de stad', STAM Gent
Gent sloot zo al vroeg aan bij een nieuwe, bredere Europese sportcultuur die ontstond in een door industrialisering sterk veranderende samenleving. De ‘Société Gymnastique La Gantoise’ ontstond al in 1864, ‘le Football Club’ in 1875.
De nieuwe bevindingen rond ‘le Football Club’ nodigen uit tot een herwaardering van de rol van Gent in het ontstaan van het Belgische voetbal en onderstrepen hoe verder archiefonderzoek ons begrip van sportgeschiedenis kan blijven verfijnen. Tegelijk zijn deze nieuwe feiten een warme oproep aan onderzoekers en erfgoedinstellingen in andere Belgische en Europese steden om ook hun voetbalverleden verder te onderzoeken en zo tot nieuwe inzichten te komen, met voetbal als venster op stadsgeschiedenis.
De expo ‘Buitenspel: voetbal in de stad’ loopt t.e.m. 26 mei 2026 in het STAM, Gent.
De KAA Gent Foundation dankt haar partners voor de steun
